Τα ευρήματα από το σπήλαιο Φράγχθι μας δίνουν πληροφορίες για την άσκηση της αλιείας , τα είδη των ψαριών και τα εργαλεία των ψαράδων.

Στο πέρασμα των αιώνων οι Κοιλαδιώτες , άνθρωποι με ναυτική παράδοση , συνεχίζουν να ασχολούνται με δραστηριότητες άμεσα σχετιζόμενες με το θαλάσσιο εμπόριο , την ναυτιλία και την αλιεία που είναι η βασική ενασχόληση του πληθυσμού της Κοιλάδας και αποτελεί έναν από τους πιο βασικούς τομείς της οικονομίας.

Ακόμη και τα ήθη και τα έθιμα των κατοίκων , οι παραδόσεις και τα τραγούδια τους έχουν την επίδραση που η θάλασσα έχει δώσει στη ζωή τους.

Από τις πιο χαρακτηριστικές τους διασκεδάσεις και ίσως η μεγαλύτερη είναι το Μπαιντούζι . Κατά τη διάρκεια του , όταν το καλοκαίρι είναι πανσέληνος , τα σκάφη μένουν αναγκαστικά δεμένα στο λιμάνι μη μπορώντας να ψαρέψουν . Θέλοντας να εξηγήσουμε το γεγονός αυτό, αξίζει να αναφέρουμε ορισμένα στοιχεία για το ψάρεμα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Την περίοδο λοιπόν του καλοκαιριού, το ψάρεμα γίνεται με τα γρι – γρι , τα οποία αποτελούνται από ένα μεγάλο σκάφος, ένα μικρότερο και πέντε βάρκες με λάμπες. Όταν εντοπιστούν ψάρια από τις βάρκες τα δύο μεγαλύτερα σκάφη τις κυκλώνουν και ρίχνουν τα δίχτυα. Μετά από 18 μέρες δουλειάς γίνεται πανσέληνος και τότε είναι αδύνατον να δουλέψουν . Ακολουθεί λοιπόν πενθήμερη διακοπή των εργασιών τους , δύο μέρες πριν και δύο μέρες μετά την πανσέληνο.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής οι γριγριτζήδες έκαναν συντήρηση των σκαφών τους και έβαφαν τα δίχτυα τους. Μάζευαν φλούδες πεύκου , το «πετίκι» , όπως οι ίδιοι ονόμαζαν και το χτυπούσαν με σφυρί. Στην συνέχεια το έριχναν σε καζάνια και το έβραζαν για δέκα περίπου ώρες. Δίπλα τοποθετούσαν μία επικλινής , τσιμεντένια, τετράγωνη «γούρνα» , βάθους περίπου ενός μέτρου όπου τοποθετούσαν τα δίχτυα τους. Όταν το παρασκεύασμα ήταν έτοιμο το έχυναν στη «γούρνα» και με τον τρόπο αυτό έβαφαν τα δίχτυα τους.

Επίσης κατά την περίοδο αυτή γίνονταν και οι πληρωμές του πληρώματος , έκαναν , όπως λέγεται στη γλώσσα των ψαράδων , «το μερίδιο». Τις μισές εισπράξεις τις δικαιούνταν το καΐκι , ενώ οι υπόλοιπες μοιράζονταν στο πλήρωμα. Χαρακτηριστικό είναι ότι η πληρωμή του κάθε ψαρά γινόταν αξιοκρατικά και δίκαια σύμφωνα με την παραγωγικότητά του κατά τη διάρκεια του ψαρέματος.

Αποκορύφωμα αποτελούσε η εορταστική εκδήλωση την ημέρα της πανσελήνου. Οι ψαράδες μαζεύονταν στα μαγαζιά και διασκέδαζαν υπό τους ήχους του βιολιού , ενώ άλλοτε τους συνόδευαν και άλλα μουσικά όργανα όπως το λαούτο και το σαντούρι . Έτρωγαν κυρίως ψάρια , τραγουδούσαν και χόρευαν τον «Κοιλαδιώτικο» , τοπικό - παραδοσιακό χορό της Κοιλάδας , εμπνευσμένο από τους ίδιους τους ψαράδες.

Σύμφωνα με μαρτυρίες το έθιμο αυτό εισήγαγε ο ναυπηγός Γκάφας , ο οποίος έπαιζε βιολί και διασκέδαζε τους Κοιλαδιώτες κατά τη διάρκεια της πανσέληνου.

Το έθιμο αυτό διατηρείται μέχρι τις ημέρες μας και το μπαιντούζι γιορτάζεται κάθε χρόνο στην Κοιλάδα , τιμώντας με αυτό τον τρόπο την ναυτική μας παράδοση , τα ήθη και τα έθιμα του τόπου μας.

Μαρία Ηρακλή Λιώση

• Γιώργος Πιτσάς, Υδραυλικές εργασίες, Κοιλάδα Τηλ. 27540 61064, Κιν. Τηλ. 6944526092,   www.ermionida.info/g-pitsas

• Ναυπηγείο, Φύλαξη σκαφών, Μπασιμακόπουλοι, Κοιλάδα, Τηλ. 27540-61409, 27540-61016 και fax: 27540-61023

• Φυτώριο,  Κώστας Τσίπης, Κοιλάδα, Τηλ. 2754023223,  2754061084, 2754061396,    Κιν. Τηλ.. 6937372519,  6936942448